Topic outline

  • Jak rozwijać kompetencje czytelnicze uczniów szkół polonijnych?

    Czytanie jako umiejętność rozumienia, wykorzystywania i refleksyjnego przetwarzania tekstów, to jedna z najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w procesie kształcenia. Zadaniem szkoły podstawowej jest wprowadzenie uczniów w świat literatury, ugruntowanie ich zainteresowań czytelniczych oraz wyposażenie w kompetencje czytelnicze potrzebne do krytycznego odbioru utworów literackich i innych tekstów kultury. Szkoła podejmuje działania mające na celu rozbudzenie u uczniów zamiłowania do czytania oraz działania sprzyjające zwiększeniu aktywności czytelniczej uczniów, kształtuje postawę dojrzałego i odpowiedzialnego czytelnika, przygotowanego do otwartego dialogu z dziełem literackim.

    Dzieci, które dużo czytają, mają bogaty zasób słownictwa, z łatwością nazywają swoje uczucia i wchodzą w relacje z rówieśnikami, rzadziej sprawiają kłopoty wychowawcze, mając lepiej rozwiniętą wyobraźnię umożliwiającą obiektywne spojrzenie na zachowania własne i innych, w konsekwencji lepiej radzą sobie z obowiązkami szkolnymi, a także funkcjonowaniem w społeczności szkolnej.
    Uczeń powinien mieć zapewniony kontakt z książką, np. przez udział w zajęciach, na których czytane są na głos przez nauczycieli fragmenty lektur, lub udział w zajęciach prowadzonych w bibliotece szkolnej. W ten sposób rozwijane są kompetencje czytelnicze, które ukształtują nawyk czytania książek również w dorosłym życiu. (Podstawa programowa wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej z dn. 14 lutego 2017r.)

    Jak zachęcić dzieci i młodzież, by w przyszłości zamiast kolejnego programu w telewizji wybrało niesamowitą podróż do świata fantazji zawartego w książkach? Świata, który dzięki książce może kształtować swoją wyobraźnię, nie opierając się na gotowych obrazach z przekazu telewizyjnego czy internetowego? Czytanie ,,otwiera oczy i uczy na świat”. Wielu ludzi choć umie czytać – nie czyta i nie zachęca swoich pociech do czytania. Pamiętajmy! Aby dzieci w przyszłości chętnie sięgały po książki, musimy wspólne zaszczepić radość z czytania i obcowania ze słowem pisanym.

    Miejski Ośrodek Doradztwa Metodycznego w Białymstoku proponuje nauczycielom szkół polonijnych udział w kursie ,,Jak rozwijać kompetencje czytelnicze uczniów szkół polonijnych?”, który pozwoli uczestnikom wzbogacić swoje warsztaty pracy o metody, techniki i ćwiczenia sprzyjające doskonaleniu kompetencji czytelniczych młodszych i starszych uczniów.
    Różnorodność proponowanych działań to także atrakcyjne i skuteczne sposoby rozwijania zainteresowań czytelniczych oraz upowszechniania czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży oświatowych placówek polonijnych we współpracy z rodzicami.

    Istnieje możliwość uzyskania certyfikatu ukończenia kursu. Osoby zainteresowane certyfikatem powinny wykonać zadanie zamieszczone w ostatnim module kursu. Po sprawdzeniu zadania przez prowadzącego certyfikat będzie przesłany w formacie pdf na adres e-mail podany przy rejestracji.

  • MODUŁ 1 - Rozwijanie kompetencji czytelniczych – zabawy z literami. (Hiszpania)

    Czytanie jest jedną z najważniejszych umiejętności każdego człowieka. Jest to narzędzie do zdobywania wiedzy na kolejnych etapach kształcenia. Równocześnie jest to pierwsze poważne wyzwanie, z którym mierzy się dziecko. Jednym poznawanie i zapamiętanie liter przychodzi łatwo, często przy tzw. ,,okazji”, od innych wymaga więcej czasu i wytrwałości. Nie wszystkie dzieci interesują się czytaniem. Każde ma swój czas i swoje tempo rozwoju. Jednak nie da się nie zauważyć, że dzieci wcześnie interesują się literami. Przecież otoczone są nimi każdego dnia: na spacerze, w książce, oglądając bajkę, podczas zakupów z rodzicami.
    Nauka czytania w języku polskim wcale nie musi być trudna. Jeśli będzie przebiegała w sposób atrakcyjny i ciekawy, nie zgasimy u dzieci naturalnej chęci poznawania kolejnych liter, sylab i nowych wyrazów. Zapraszajmy więc dzieci do zabawy, nie do nauki. Dzięki zabawom, w którym pojawiają się symbole zwane literami, dzieci je po prostu zapamiętują. Wplatajmy poznawanie polskich liter, sylab w pasjonującą zabawę oraz ciekawe i atrakcyjne zajęcia. Stwarzajmy sytuacje wyzwalające radość z czytania. Pokazujmy, że poprzez zabawy z literami nabywają niezwykle ważną umiejętność. Zachęcanie do obcowania z językiem polskim poprzez czytanie będzie sposobem na podtrzymywanie tożsamości narodowej młodszych i starszych czytelników.

  • MODUŁ 2 - Rozwijanie kompetencji czytelniczych – zabawy czytelnicze z tekstem literackim (Belgia).

    Książka jest ponadczasowym dobrem. Dzięki czytaniu książek wzbogacamy swoją wiedzę, poznajemy świat wartości, uczymy się aktywnego słuchania, trenujemy pamięć, pobudzamy naszą wyobraźnię i kreatywność, poszerzamy zasób słownictwa itp. Walorów aktywnego czytania książek jest wiele, ale we współczesnym świecie czynność ta, jest mniej zachęcająca niż oglądanie filmów, granie w gry komputerowe czy serfowanie po Internecie.
    Problem związany z rozwijaniem zainteresowań czytelniczych uczniów jest bardzo ważny. Już od najmłodszych lat powinno się wdrażać małego czytelnika do czytania książek odpowiednich dla jego wieku. Niezwykle ważną rolę pełni w tym względzie nauczyciel polonijny. To od niego w bardzo dużym stopniu zależy ukształtowanie kultury czytelniczej polskich wychowanków. Aby rozbudzać chęć czytania w języku polskim, zajęcia z tekstem literackim powinny być prowadzone w sposób ciekawy, interesujący i twórczy poprzez wykorzystanie różnorodnych metod, form pracy i zabaw czytelniczych. Zagadki, rebusy, guizy, krzyżówki, konkursy czytelnicze i recytatorskie, elementy dramy, improwizacje, inscenizacje, teatrzyki kukiełkowe, historyjki obrazkowe sprawią, że książka stanie się dla dziecka głębokim przeżyciem emocjonalnym. Ekspresja muzyczna, plastyczna i ruchowa z wykorzystaniem tekstu literackiego wzmocni jego przeżycie i zapamiętanie.

  • MODUŁ 3 - Rozwijanie kompetencji czytelniczych – działania podejmowane przez uczniów i nauczycieli w klasie/szkole (Norwegia).

    „Gdzie nie ma książki,
    tam w życiu człowieka czyni się zła pustka,
    której niczym wypełnić nie można”
    K. Makuszyński

    Czytanie jest jedną z kluczowych kompetencji, w które wyposażamy ucznia. Powinniśmy więc pomagać naszym wychowankom w nabywaniu umiejętności, która wspomoże ich w osiąganiu szkolnych sukcesów. Przecież książki nie tylko wzbogacają wiedzę, rozwijają intelekt, są źródłem rozrywki i zabawy. Znajdujemy w nich wzorce do naśladowania, mądrości życiowe oraz rozwiązania i wyjścia z różnych sytuacji.
    Kształtowanie zainteresowań czytelniczych u dzieci powinno być wspólną troską wszystkich nauczycieli szkół polonijnych, gdyż tylko wspólna praca przyniesie pożądany efekt w postaci dojrzałego czytelnika. Wszyscy pracownicy oświatowych placówek polonijnych są nauczycielami języka polskiego. W związku z tym cała społeczność szkolna powinna podejmować działania, dzięki którym zapanuje moda na czytanie i które pomogą uczniom wykształcić nawyk czytania na całe życie. Budowanie atmosfery sprzyjającej czytaniu mogą wspomóc następujące przedsięwzięcia: wspólne czytanie książek, czytanie wrażeniowe, dzień głośnego czytania, konkursy czytelnicze, akcja "Starsi czytają młodszym", półeczka - książeczka "Przeczytaj, połóż i dołóż”, teatrzyk kamishibai, ciekawa książka przedmiotowa, dzień z książką/lekturą, przedstawienia kółka teatralnego, spotkania autorskie, prowadzenie zeszytu lektur lub kart literackich, gry i zabawy czytelnicze, lekcje biblioteczne, wzbogacanie księgozbioru biblioteki szkolnej…
    Sposobów na rozwijanie zainteresowań czytelniczych może być znacznie więcej, zależy to od pomysłowości i inwencji nauczycieli.

  • MODUŁ 4 - Rozwijanie kompetencji czytelniczych – działania podejmowane przez uczniów i nauczycieli we współpracy z rodzicami (Litwa).

    Dom rodzinny jest środowiskiem najsilniej oddziałującym na dziecko i kształtującym kontakt z literaturą. To właśnie rodzice kupując pierwsze bajki i baśnie tworzą u swoich dzieci smak literacki i wychowują początkującego czytelnika. Pierwsze wierszyki, rymowanki, bajki pobudzają wyobraźnię dziecka, myślenie, pamięć oraz pomagają w rozwoju mowy. Treść książki często staje się pretekstem do rozmowy z rodzicami czy rówieśnikami na ważne dla dziecka tematy.

    Rodzice winni być partnerami swoich dzieci, oddziaływać na nich własnym, dobrym przykładem.  Rodzice czytający polską prasę, dyskutujący na temat przeczytanej literatury – to postawy godne naśladowania.

    Niektórzy rodzice mogą hamować kształtowanie się nawyków czytelniczych u swoich dzieci, ponieważ sami nie doceniają znaczenia książki, są wobec niej obojętni lub czytanie uważają za marnowanie czasu. Brak klimatu do obcowania z polską książką nie ukaże jej wartości, użyteczności i nie wyrobi pożądanych nawyków czytelniczych.

    Zachęcam nauczycieli oświatowych placówek polonijnych do podejmowania różnorodnych działań we współpracy z rodzicami ukierunkowanych na rozwijanie kompetencji czytelniczych dzieci, młodzieży i dorosłych. Zachęcanie do czytania w języku polskim, rozwijanie potrzeby stałego obcowania z polską książką oraz rozbudzanie zamiłowań czytelniczych -  to sposoby na podtrzymywanie  tożsamości narodowej młodszych i starszych uczniów.

  • MODUŁ 5 - Rozwijanie kompetencji czytelniczych – lapbook (idea, zastosowanie, sposób wykonania) Wielka Brytania).

    Lapbook to „książka na kolanach” – bo tak brzmi w swobodnym tłumaczeniu angielska nazwa. To teczka tematyczna, w której możemy umieścić wiadomości na wybrany temat. Dzieci wklejają własnoręcznie wykonane w różnych kształtach i kolorach kieszonki, zakładki, koperty, harmonijki, karteczki. W przestrzeniach tych uczeń umieszcza różne informacje z opracowywanego zakresu. Mogą to być: rysunki, opowiadania, opisy, cytaty, drobne rekwizyty, zebrane słownictwo, terminy czy też zdjęcia i wykresy, itp.
    W zależności od potrzeb teczka może być tworzona i wykorzystywana do pracy indywidualnej, w parach i zespołach, na zajęciach lekcyjnych i pozalekcyjnych.
    W jaki sposób lapbook można wykorzystać w celu zachęcenia dzieci do czytania książek w języku polskim?
    „Książka na kolanach” zachęca do samodzielnego wyszukiwania, gromadzenia, opracowywania i prezentowania materiałów dotyczących np. przeczytanej lektury, ważnych wydarzeń, zainteresowań. Łączy działania z różnych edukacji - polonistycznej, plastycznej, matematycznej, przyrodniczej, technicznej, informatycznej, a czytanie w celu poszukiwania informacji z różnych źródeł jest przy tworzeniu lapbooka naturalną koniecznością.
    Lapbook jest dziełem ucznia, co podnosi jej atrakcyjność i zaspokaja konkretne zainteresowania czytelnicze.
    Zachęcam więc nauczycieli i uczniów szkół polonijnych do tworzenia lapbooka w języku polskim w różnych obszarach tematycznych.

  • Zadanie dla uczestników kursu

    Uczestnicy kursu, zainteresowani otrzymaniem certyfikatu jego ukończenia, powinni wykonać zadanie zamieszczone w tym module. 

  • Ankieta ewaluacyjna kursu

    • Osoby uczestniczące w kursie prosimy o wypełnienie poniższej ankiety ewaluacyjnej kursu. Dziękujemy!