Topic outline

  • Wzbogacanie czynnego słownictwa uczniów szkół polonijnych poprzez polisensoryczne nauczanie – uczenie się

    WSTĘP
    Celem edukacji polonistycznej jest proces poznawania języka mówionego i pisanego. Nadrzędną wartością edukacji polonistycznej jest komunikatywne posługiwanie się przez dzieci językiem polskim w mowie i w piśmie połączone z umiejętnością czytania w stopniu umożliwiającym płynne uczenie się przez dziecko tego języka na I i kolejnych etapach edukacji. (Podstawa programowa wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej z dn. 14 lutego 2017r.)
    Uczniowie szkół polonijnych potrzebują systematycznego doskonalenia swojej umiejętności komunikowania się w języku polskim.
    Niezwykle ważne zadanie stoi więc przed nauczycielami.
    Jak zaplanować atrakcyjne ćwiczenia/zajęcia, które przyczynią się do wzbogacenia czynneg i biernego słownictwa uczniów, wpłyną na poprawność gramatyczną i bogactwo konstrukcji składniowych, pozwolą budować coraz dłuższe i spójne wypowiedzi w języku polskim?
    Najważniejszym dla efektywności planowania zajęć jest uwzględnienie faktu, iż wiedzę i umiejętności o otaczającym świecie wzbogacamy za pośrednictwem naszych zmysłów. Dzieci chcą uczestniczyć w takich sytuacjach edukacyjnych, które umożliwią im nazywanie tego, co słyszą, widzą, wąchają i smakują oraz czego dotykają. Wynika to z ich naturalnych potrzeb. Im więcej dziecko doświadcza, tym jego rozwój (w tym językowy) będzie możliwie najlepszy.
    Uczenie się polisensoryczne wspomaga proces zapamiętywania nowego słownictwa (określeń, zwrotów, pojęć, wyrażeń), ponieważ im więcej systemów zmysłowych zostanie użytych do przyswajania informacji, tym większa jest szansa na ich późniejsze odtworzenie, co ma szczególne znaczenie w przypadku dzieci polonijnych. Komunikaty napływające do ucznia z otaczającego świata różnymi kanałami wpływają niewątpliwie na przebieg całego procesu poznawczego – uczenie się wielozmysłowe to przecież emocje i dobra zabawa.
    Jak pisze T.Christov „nauczanie jest kompletne, gdy wiedza przekazywana jest wielosensorycznie.”

    Proponujemy nauczycielom szkół polonijnych udział w kursie "Wzbogacanie czynnego słownictwa uczniów szkół polonijnych poprzez polisensoryczne nauczanie – uczenie się”. Uczestnicy kursu będą mieli możliwość doskonalenia umiejętność planowania sytuacji edukacyjnych, których celem jest wzbogacanie słownictwa uczniów z uwzględnieniem polisensorycznego nauczania – uczenia się.

    LITERATURA

    • Bzowska L., Kownacka R., Lorek M., Sowińska A., Z zabawą i bajką w świecie sześciolatka, Kraków 2010, IMPULS
    • Hannaford C., Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł.
    • Maas V.F., Uczenie się przez zmysły, Harmonia
    • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej. (Dz.U. 2017 poz. 356)
    • Włodarski Z., Odbiór treści w procesie uczenia się, Warszawa 1979
    • Włodarski Z., Psychologiczne prawidłowości uczenia się i nauczania, Warszawa1974

    Istnieje możliwość uzyskania certyfikatu ukończenia kursu. Osoby zainteresowane certyfikatem powinny wykonać wszystkie zadania (prace domowe) w kursie. Po sprawdzeniu zadań przez prowadzącego certyfikat będzie przesłany w formacie pdf na adres e-mail podany przy rejestracji.

  • MODUŁ 1. Wzbogacanie czynnego słownictwa uczniów poprzez polisensoryczne nauczanie – uczenie się. Treści w podstawie programowej edukacji wczesnoszkolnej/wychowania przedszkolnego, które wymagają wielozmysłowej aktywności dzieci. (BELGIA)

    (Podaj 10 przykładowych zapisów z podstawy programowej).

    (Treści to szczegółowe wymagania dotyczące wiedzy i umiejętności uczniów na zakończenie etapu kształcenia; zapisane w języku osiągnięć ucznia).

    Do zadań szkoły w zakresie edukacji wczesnoszkolnej należy: wspieranie wielokierunkowej aktywności dziecka przez organizowanie sytuacji edukacyjnych umożliwiających eksperymentowanie i nabywanie doświadczeń oraz poznawanie polisensoryczne, stymulujących jego rozwój we wszystkich obszarach: fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym”. (Podstawa programowa  wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej z dn. 14 lutego 2017r.)

  • MODUŁ 2. Wzbogacanie czynnego słownictwa uczniów poprzez aktywizowanie zmysłu słuchu. (LITWA)

    Zmysły wzroku i słuchu uważane są za najważniejsze, szczególnie dla uczenia się w szkole. Słuch jako jeden z najwcześniej rozwijających się zmysłów przez całe nasze życie pełni ważną rolę utrzymywania czujności naszego mózgu na rodzaj napływającego materiału do uczenia się. Wykorzystanie kanału słuchowego w nauce języka jest czymś oczywistym – to osłuchanie się z nowym słownictwem, akcentem i prawidłową wymową. Ale ktywności te możemy uatrakcyjnić - słowa wyklaskać, powiedzieć rytmicznie, zaśpiewać, wytupać, powiedzieć chóralnie (np. z wykorzystaniem instrumentów), wyszeptać, wykrzyczeć, powiedzieć z różnymi emocjami.

    Propozycje ćwiczeń:
    ,,Kto to mówi?”, ,,Powtórz łańcuszek słów”, ,,Głuchy telefon”, ,,Gdzie schowano?”, ,,Podobne, czy różne?”, ,,Wyśpiewaj słowa”,
    Zagadki słuchowe – słuchanie dźwięków natury, głosów zwierząt, sprzętów domowych (odtwarzanych początkowo bardzo cicho); szukanie źródła dźwięku; chodzenie za dźwiękiem z zamkniętymi oczami; słuchanie i śpiewanie piosenek, czytanie głośne dziecku (audiobooki), słuchanie muzyki (relaksacja, energia), rapowanie, rymowanie, słuchanie i rozwiązywanie zagadek, dyskusja, objaśnianie, streszczanie, zadawanie pytań;

  • MODUŁ 3. Wzbogacanie czynnego słownictwa uczniów poprzez aktywizowanie zmysłu wzroku. (WLK. BRYTANIA)

    Zmysły wzroku i słuchu uważane są za najważniejsze, szczególnie dla uczenia się w szkole.
    Oczy są zaprogramowane do ruchu i przyjmowania światła, aby dać nam możliwie jak najwięcej szczegółów o naszym świecie. Aby móc mówić o uczeniu się oczy muszą się aktywnie poruszać.
    Wykorzystanie bodźców wzrokowych w nauce nowego słownictwa jest czymś naturalnym. Im więcej pomocy wizualnych (w tym tablicy multimedialnej), tym dziecko lepiej zapamięta dane słowo. Wizualizacja sprawia dzieciom ogromną przyjemność podczas uczenia się. Przy powtarzaniu materiału również warto wykorzystywać te same pomoce – dziecko szybciej kojarzy poznany wcześniej obraz z danym słowem. Podczas wykorzystywania strategii wizualnych starajmy się używać estetycznych ilustracji, kolorów akcentujących ważne słowo, różnych kształtów, perspektywy oraz humoru.

    Propozycje ćwiczeń: 
    "Przypnij flashcard do plakatu", ,,Co było na plakacie?”, ,,Co zginęło?”, ,,Co widzisz przez dziurkę od klucza?”, ,,Znajdź różnice”, ,,Znajdź 5 różnic”, ,,Jeden nie pasuje”, ,,Czy to prawidłowa kolejność?” ,,Jednego/dwóch brakuje”, obrazki, ilustracje, historyjki obrazkowe, rysunki, grafiki, mandale, wizualizacje, schematy, wykresy, rebusy, krzyżówki, diagramy, wykreślanki, mapy myśli, kolorowe kartki, karteczki, karteczki samoprzylepne, pisaki, zakreślacze, długopisy, kredki; 

    Propozycje ćwiczeń:

    "Przypnij flashcard do plakatu”, ,,Co było na plakacie?”, ,,Co zginęło?”, ,,Co widzisz przez dziurkę od klucza?”, "Znajdź różnice”, "Znajdź 5 różnic”, "Jeden nie pasuje”, "Czy to prawidłowa kolejność?”, "Jednego/dwóch brakuje”, obrazki, ilustracje, historyjki obrazkowe, rysunki, grafiki, mandale, wizualizacje, schematy, wykresy, rebusy, krzyżówki, diagramy, wykreślanki, mapy myśli, kolorowe kartki, karteczki, karteczki samoprzylepne, pisaki, zaktreślacze, długopisy, kredki;

  • MODUŁ 4. Wzbogacanie czynnego słownictwa uczniów poprzez zaktywizowanie zmysłu węchu i smaku. (HISZPANIA)

    Wiemy, że dzieci skuteczniej zapamiętują nowe słownictwo, gdy je usłyszą, zobaczą, dotkną, ale mogą je też szybciej zapamiętać, gdy wykorzystamy w tym celu zmysł smaku czy węchu. Zmysł węchu jest czulszy od zmysłu smaku i dlatego pełni wobec niego funkcję nadrzędną i wspomagającą. Unikamy tego, co brzydko pachnie oraz pobudzamy apetyt przyjemną wonią. Warto więc uwzględnić węch i smak w planowaniu uczenia się młodszych uczniów, gdyż dzięki temu możemy pobudzić wiele obszarów mózgu. Zmysły dostarczają „pożywienia” dla naszych zmysłowych i ruchowych układów.
    Zabawy rozwijające węch można przy okazji łączyć z wyrabianiem zdrowych nawyków żywieniowych. Wystarczy oprzeć je na ciekawym smaku dań i budować przy tym pozytywne skojarzenia z posiłkami pełnymi wartości odżywczych. Przy omawianiu tematu ,,owoce i warzywa” czy ,,artykuły spożywcze” wskazane jest, aby dzieci posmakowały danych produktów. Dziecko określa czy dany produkt/owoc/warzywo jest słodkie, kwaśne, gorzkie, cierpkie… (najprawdopodobniej pojawi się nowe słownictwo). Dzieci chętnie wykonują kanapki, sałatki, uczestniczą w pieczeniu ciasta. Przy wykonywaniu tych czynności mają okazję wąchać i smakować oraz nazywać aromaty i smaki. Te "naturalne okazje” umożliwiają dzieciom nabywanie nowego słownictwa.

    Propozycje ćwiczeń:
    "Posmakuj/powąchaj mnie i nazwij”, ,,Czy to jest jabłko?”, "Nazwij zapach”, "Szukanie określonego zapachu”, "Szukanie źródła zapachu”, "Chodzenie za zapachem z zamkniętymi oczami”, Prezentujemy kilka olejków, a zadaniem dziecka jest ustalenie w jakiej kolejności były eksponowane,

  • MODUŁ 5 Wzbogacanie czynnego słownictwa uczniów poprzez aktywizowanie zmysłu dotyku i aktywności ruchowej. (NORWEGIA)

    Dotyk to jeden z pierwszych zmysłów, jakim posługują się dzieci. Jest naturalną, integralną częścią życia, w tym zachowań i uczenia się. Zawsze, gdy dotyk połączony jest z innymi zmysłami, aktywuje się więcej części mózgu i podwyższane są możliwości uczenia się. Przy omawianiu różnych rodzajów materiału, pozwólmy dzieciom poczuć ten materiał, niech go dotkną, a napewno lepiej zapamiętają dane słowo. Jednym z ćwiczeń na utrwalanie słownictwa wykorzystującym zmysł dotyku jest pisanie wyrazów na swojej ręce, plecach kolegów, pisanie palcem na kaszy/mące czy wylepianie z plasteliny. Takie ćwiczenia na etapie edukacji wczesnoszkolnej są wskazane, ponieważ dzieci poznają najbliższe środowisko w sposób empiryczny.

    Propozycje ćwiczeń:
    ,,Co znajduje się w magicznym worku?”, ,,Mały czy duży?”, ,,Znajdź największy”, ,,Znajdź mnie w magicznym pudełku” („Magiczne pudełko”- zabawy z rozpoznawaniem przedmiotów schowanych w woreczku lub pudełku /bez patrzenia), określanie cech danych przedmiotów np. miękki i szorstki, wyszukiwanie tych samych przedmiotów, wyszukiwanie konkretnego przedmiotu, pisanie palcem na plecach dziecka prostych kształtów(figur geometrycznych, cyfr, liter, krótkich wyrazów), dziecko odgaduje i może odtworzyć kształt na kartce lub na plecach dorosłego, rozpoznawanie dotykiem(z zamkniętymi oczami) przedmiotów codziennego użytku np. łyżka, klucze i różnych faktur np. drewno, plastik, różnorodne wrażenia dotykowe - pocieramy rękę dziecka – spirytusem (chłód), talk (gładkość), balsam rozgrzewający (ciepło), bawełna (miękkość), papier ścierny (szorstkość);

    Zabawy ruchowe

    Bardzo ważnym elementem uczenia się wielozmysłowego jest działalność manualna oraz ruch. Młodsze dzieci mają ogromną potrzebę ruchu oraz nie potrafią koncentrować się dłużej na danej czynności. Bardzo ważne jest więc zaspokojenie potrzeby ruchu przez wprowadzenie elementów gimnastyki, gestów, organizowanie gier i zabaw angażujących ciało. Dzieci lubiące ruch będą lepiej przyswajać poznane słowa, zwroty, wyrażenia, gdy będą mogły usłyszeć słowo i poprzeć je ruchem/gestem. Warto przeprowadzić zajęcia na podwórku szkolnym, na boisku czy w parku. Przestrzeń pozaszkolna daje możliwość zaangażowania różnych zmysłów – słuch, wzrok, węch, dotyk. W pracy z dziećmi w wieku wczesnoszkolnym (i nie tylko) warto urozmaicać zajęcia o zabawy ruchowe, gdyż pamięć kinestetyczna dla większości z nich jest ogromnym wsparciem.

    Propozycje ćwiczeń:
    ,,Pokaz – prezentacja ruchowa”, ,,Zabawy mimiczne”, ,,Naśladuj mnie – papugowanie”, ,,Zabawa „Ojciec Wergiliusz”, Zabawa „Twister”, Tory przeszkód, które zawierają wiele elementów; naśladowanie sposobu poruszania się zwierząt (zając, żaba, niedźwiedź, pies); rytmy – wyklaskiwanie, uderzenia o uda, tupanie (naśladowanie, zabawy w parze); podrzucanie i łapanie piłeczki/woreczka (podrzut klaśnięcie, przerzucanie z ręki do ręki itp.; w różnych pozycjach); podskoki/chodzenie po polach w określonej sekwencji np. według kolorów/numerów/symboli/napisów, itp.; odgrywanie scen, przygotowywanie przedstawień, teatr kukiełkowy, teatr cieni, zabawy ruchowe, gry manipulacyjne, planszowe i ruchowe; łączenie czytania z ruchem (np. w czasie jazdy rowerem, biegania, spacerowania); kalambury, układanie puzzli, robienie kukiełek i szycie strojów.

  • Zadanie dla uczestników kursu

    Uczestnicy kursu, zainteresowani otrzymaniem certyfikatu jego ukończenia, powinni wykonać zadanie zamieszczone w tym module. 

  • Ankieta ewaluacyjna kursu

    • Osoby uczestniczące w kursie prosimy o wypełnienie poniższej ankiety ewaluacyjnej kursu. Dziękujemy!